Վայրի ելակները (գետնամորի) լավ հագեցնում են ծարավը և դրսևորում արյունաստեղծիչ, հակաբորբոքային, հակամանրէային, չափավոր հիպոտոնիա, խոլերետիկ և մարսողական հատկություններ:
Այն նորմալացնում է նյութափոխանակությունը, մաքրում է տոքսիններն օրգանիզմից, վերացնում է ճիճուներին: Թարմ հատապտուղները խորհուրդ են տրվում հոդատապի, ռևմատիզմի և վերը նշված այլ հիվանդությունների համար. 7-10 օրվա ընթացքում ամեն օր պետք է ուտեք 1.0-1.5 կգ ելակ:
Հատապտուղների մեջ առկա շաքարի զգալի քանակության (մոտ 6%) առկայությունն օգտակար է դիաբետիկների համար՝ զրկված սովորական շաքար օգտագործելու ունակությունից: Առաջարկվող դոզան այս դեպքում օրական 300-500 գ է:
Ելակն ունի միզաթթուների աղերը լուծարելու ունակություն,որոնք հանդիսանում են արթրոզների, արթրիտների, գեղձերի հիմնական պատճառներ,դա պայմանավորվածէ ելակներում օրգանական թթուների լուծելի աղերի բարձր պարունակությամբ:Հատապտուղներում յոդի առկայությունը բարենպաստ ազդեցություն է ունենում վահանաձև գեղձի մեջ նրա կոնցենտրացիայի վրա՝ բազային հիվանդության դեպքում:
Մրգերի և հատապտուղների մեջ առաջին տեղը կալցիումի պարունակության առումով զբաղեցնում է ելակները, այն պարունակում է նաև ֆոսֆոր, և այդ երկուսն էլ հատկապես անհրաժեշտ են երեխաների համար` կմախքի համակարգի բնականոն զարգացման և ատամների ամրացման համար:
Հյութ բորբոքումների համար․
Ստամոքս-աղիքային տրակտի լորձաթաղանթի վրա նյարդայնացնող ազդեցությունը նվազեցնելու համար խորհուրդ է տրվում օգտագործել այս հյութը: Թարմ ելակի հյութ պատրաստելը շատ պարզ է. Հատապտուղները պետք է լվանաք, ճզմեք հյութը և քամեք այն: Ֆիտոնսիդների բարձր պարունակության պատճառով հյութը կարող է օգտագործվել նաև որպես արդյունավետ ողողում բերանի խոռոչի բորբոքային գործընթացների համար:
Չորացրած հատապտուղներով լուծույթ․
Չորացրած հատապտուղների լուծույթը պատրաստվում է հետևյալ կերպ. 2 ճաշի գդալ հատապտուղները լցրեք 400 մլ եռացրած ջրի մեջ, թրմեցրեք 1 ժամ, քամեք 4 շերտ մարլիայով: Խմեք 1/2 բաժակ, օրը 3-4 անգամ, ուտելուց 30 րոպե առաջ: Լվացման ձևով լուծույթն օգտագործվում է օրական 4-5 անգամ `բերանի խոռոչի բորբոքային պրոցեսների, ստոմատիտի, տոնզիլիտի, լարինգիտի և այլնի համար:
Մրգերի և տերևների լուծույթը երիկամային քարերի և միզապարկի համար․
2 ճ․գ․ տերևի և մրգի խառնուրդը (1: 1) եփեք 400 մլ եռացրած ջրի մեջ, թողեք 20 րոպե, քամեք 4 շերտ մարլիայով: Խմեք 1/2–1 բաժակ օրը 3 անգամ ուտելուց 30 րոպե առաջ։ Արտաքինից ելակներն օգտագործվում են մաշկի մի շարք հիվանդությունների, էկզեմայի բուժման, մաշկի վրայի պեպենների, պզուկների և մաշկի բծերի վերացման համար:
